De Nederlandse regionalen hebben in de provincies waar zij zich gemanifesteerd hebben procentueel overal verloren en gezamenlijk kunnen zij alleen met behulp van een andere partij misschien nog een van de restzetels in de Eerste Kamer in de wacht slepen. Zelfs een beperkte autonomie voor landsdelen zoals het Noorden lijkt daarmee verder weg dan voorheen.

Vanwaar dit grote verschil binnen Europa?  Wat is er zo anders in Schotland als in Nederland?

Het antwoord is niet zo gemakkelijk te geven. Wel is duidelijk dat de situatie in Schotland  in verscheidene opzichten sterk verschilt van die in Nederland. 

Om te beginnen zijn er geografisch grote verschillen. Schotland is meer dan twee keer zo groot als heel Nederland, dus ruwweg twintig keer zo groot als Noord- Nederland. Verder is het vanwege de ligging ook veel meer een op zich zelf staand gebied als het Noorden van Nederland.  Daarom was het in de Romeinse tijd betrekkelijk gemakkelijk om het land af te scheiden van Engeland. Dat gebeurde door het bouwen van de Hadrianus Wall. Daarmee wilden de Romeinen het zuiden beschermen tegen de noordelijke ”barbaren.”

Die sterk excentrische ligging heeft er toe geleid dat in etnisch opzicht de oorspronkelijke verschillen niet snel uitgevlakt zijn. Dat blijkt al uit de naam: Schotland. Het is het land van de Schotten, die een mengeling vormen van de oorspronkelijke bewoners, de Picten en  onder andere Noormannen. Daarmee verschilt de bevolking van Schotland in etnisch in opzicht  nogal van die in de rest van het verenigd Koninkrijk.
Verder is het vanwege haar ligging niet verwonderlijk dat Schotland in het verleden lange tijd een zelfstandig koninkrijk is geweest. Daarbij speelt voor de vorming van een eigen identiteit mee dat het koninkrijk Schotland  meermalen in conflict is geweest met het Engelse koninkrijk.Die eigen identiteit is voorts nog versterkt door de religieuze verschillen tussen Schotland en Engeland. In Schotland is de Presbyteriaanse kerk overheersend en in Engeland de Anglicaanse kerk. 

Door al deze verschillen is Noord-Nederland nauwelijks te vergelijken met Schotland. In  Noord-Nederland is het moeilijk om een specifieke identiteit te onderscheiden. Dat geldt alleen in zekere mate voor de Friezen , maar die wonen voornamelijk in Friesland en dat is slechts een deel van Noord-Nederland. Het grootste deel van het Noorden wordt bewoond door Groningers en Drenten en deze verschillen vooral vanwege het taalverschil  meer met de Friezen dan met de bevolking in andere delen van Nederland. Daarom is de neiging tot regionalisme in deze twee provincies ook geringer dan in Friesland. De neiging om met de Friezen een staatkundige eenheid te vormen is om die reden ver te zoeken. In dit verband mag genoemd worden dat de enige regionale partij die in Drenthe aan de statenverkiezingen heeft deelgenomen, de Onafhankelijke Partij Drenthe,  als motto had: Drenthe moet Drenthe blijven. Men wilde wel meer noordelijke samenwerking ,maar alleen als zelfstandige provincie. 

Voor zover er in de noordelijke provincies een basis voor regionalisme bestaat is deze voornamelijk terug te voeren op het gevoel achtergesteld te zijn door de centrale regering in Den Haag. 
Maar die achterstelling is blijkbaar niet zo groot dat het een vruchtbare voedingsbodem voor de roep om meer autonomie oplevert. Vooral de Drenten blijken maar moeilijk in beweging te krijgen zijn. (Ik ben daar in een recente bijdrage over de ”gedwee Drent” al op ingegaan)

Aldus blijft er slechts één grond overeind om onze eisen voor meer regionale zeggenschap kracht bij te zetten en dat is die vanuit het democratisch gedachtengoed. De filosofie van de Partij voor het Noorden is dat je de beslissingen over de inrichting van de samenleving zo dicht mogelijk bij de burgers moet brengen.  Dat wil zeggen zo veel mogelijk gedecentraliseerd en alleen onder het voorbehoud dat slechts die zaken die het locale belang overstijgen op een hoger niveau moeten worden behartigd. Zo is het ook in onze nieuwe raamprogramma verwoord.

Daarmee is de partij voor het Noorden in de eerste plaats een partij die staatsrechtelijke vernieuwing in haar vaandel voert en in de tweede plaats een partij die voor regionale belangen opkomt, zoals een meer evenredig aandeel in de aardgasbaten. Dat is echter iets anders dan het streven naar autonomie, laat staan naar onafhankelijkheid, zoals we dat nu zien in Schotland. Daar is in ons landsdeel geen draagvlak voor. Dat hebben de laatste Statenverkiezingen overduidelijk laten zien. En dan nog iets, in Schotland wonen ruim vijf miljoen mensen. Dat is drie keer zo veel als in Friesland , Groningen en Drenthe samen.
Voor een begin van autonomie, wat verder gaat dan een gedeeltelijke decentralisatie van taken, lijk je met minder dan twee miljoen mensen te gering in aantal om als een volwaardige Europese regio te kunnen worden aangezien.
 
Maar aan regionale belangenbehartiging kunnen we als partij natuurlijk ook heel wat doen. 
Misschien dat als we ons daar meer op richten onze aanhang alsnog weer kan gaan groeien.

Jan Lambers

[1] Meer hierover is te lezen in ”Discussiestuk Noordelijke identiteit en cultuur” onder Thema’s/Cultuur op deze website