De Partij voor het Noorden heeft met verbazing kennis genomen van de begrotingsvoornemens van het kabinet Balkenende-II.

Het gepresenteerde beleidsprogramma 2004-2007 lijkt te handelen over een ander land dan het land waar Noord-Nederland deel van uitmaakt. Noord-Nederland komt in dit programma hoegenaamd niet voor.

Met enthousiasme wordt door het kabinet gerept over de verdere liberalisering van onder andere de energiemarkt. Maar de aangekondigde aanvullende wetgeving inzake “voorzienings- en leveringszekerheid” lijkt in het teken te staan van het bij rampen draaiend houden van de Randstad en het afkoppelen van “het platteland”. Verwerpelijk beleid in onze ogen.

Aangekondigd wordt het formuleren van één Nota Ruimte voor het gehele land. De Partij voor het Noorden is geen voorstander van zo’n nota. Zij is van mening dat landsdelen, en zeker Noord-Nederland, vrij zouden moeten zijn om zelf hun ruimtelijke ordening te regelen.

Waar concrete maatregelen worden genoemd lijkt Noord-Nederland opnieuw niet te bestaan. Het kabinet stelt: “De prioriteiten liggen bij de aanvoer en afvoer van water (sluizen in de Haringvlietdam en stuwen in de Nederrijn) en de verbindingen van de havens van Rottterdam en Amsterdam naar zee en de corridors Amsterdam/Rotterdam-Duitsland en Rottterdam-Antwerpen (Amsterdam-Rijnkanaal, Noordzeekanaal en Waalroute).” Maar over de noodzakelijke verbetering van de Noordelijke, natte infrastructuur wordt niets vernomen (bijvoorbeeld over de noodzakelijke vergroting van de zeesluis bij Delfzijl). Ook wanneer er sprake is van extra middelen bestemd voor de te creëren regionale mobiliteitsteams en –fondsen wordt het Noorden, in tegenstelling tot de Randstad en de regio’s Eindhoven en Arnhem-Nijmegen, vergeten.

In het beleidsprogramma van dit kabinet wordt niet gerept over het contract tussen Noord-Nederland en Den Haag inzake het regionaal beleid gericht op het Noord-Nederland. Dat gaat om maatregelen ter versterking van de Noordelijke economie. Nieuwe zaken als het Kolibri-project (het toekomstig openbaar vervoerssysteem rondom Groningen-Assen) en de agenda voor de Veenkoloniën (de structurele versterking van grote delen van Groningen en Drenthe) behoeven in de optiek van het kabinet blijkbaar helemaal niet te worden gesteund. Daarenboven is het nog niet geheel duidelijk of het massieve bezuinigingsprogramma van dit kabinet de doeluitkeringen aan de provincies zodanig gaat aantasten, dat zaken als bijvoorbeeld het openbaar vervoer (in het bijzonder ten plattelande) eerder zullen gaan verslechteren dan dat sprake is van vernieuwing en nieuwe impulsen.

Over de grote slokop, het Betuwelijn-project, wordt niet gesproken. Terwijl daarbij toch min of meer sprake is van het weglekken van zo ongeveer alle ‘nationale’ aardgasbaten. Deze in Noord-Nederland gerealiseerde baten worden nu verspild aan een eigenlijk door niemand meer gewenst project. En het Noorden wordt in zijn ambities (Zuiderzeelijn, N-33, Kolibri-project e.d.) geheel of gedeeltelijk gesmoord.

Het kabinet zegt te willen investeren in bestuurlijke vernieuwing. Daarbij denkt zij aan een herziening van het kiesstelsel en aan het invoeren van de gekozen burgemeester.

Naar de mening van de Partij voor het Noorden bieden deze voorgenomen maatregelen geen structurele verbetering van de verhouding burgers-politiek. Beter ware het geweest als het kabinet gevolg gegeven had aan de aanbevelingen uit het rapport van de commissie-Geelhoed, die vorig jaar namens het Interprovinciaal Overleg een advies uitbracht aan het toenmalige kabinet in wording. Kern daarvan is de instelling van een landsdelige bestuurslaag, die vele bevoegdheden vanuit Den Haag zou kunnen overnemen.

Het idee van meer regionale autonomie, zoals ook door de Partij voor het Noorden bepleit, biedt uitzicht op gezondere interregionale verhoudingen in Nederland en een kwalitatief beter bestuur.

Groningen, 16 september 2003
Teun Jan Zanen,
fractievoorzitter Partij voor het Noorden in de Provinciale Staten van Groningen