Nieuwsbrief 16
Groningen, 26 oktober 2003
Voor u ligt de 16e – oktober - editie van de Nieuwsbrief van de Partij voor het Noorden. Buiten regent het, maar binnen: daar leest u de Nieuwsbrief!
afbeelding: Partij voor het Noorden: 'bruggenbouwers'
Redactie:
Dana Kamphorst en Hilbert Koetsier, m.m.v. Teun Jan Zanen en Haarm Diek
Foto's:
Tjeerd Oliemans en Geert Staats
Hasselbramen 16
door Teun Jan Zanen
RTV-Noord
De Provinciale Staten Groningen hebben begin dit jaar besloten de radio- en televisiezender RTV-Noord fors te subsidiëren, opdat RTV-Noord de komende jaren volop kan blijven uitzenden. De provincie vult daarmee een gat op in de subsidie, dat was ontstaan doordat het Rijk minder subsidie toekende dan voorheen. Bij gelegenheid van dat besluit voerden de Staten een discussie over de vraag of de provincie ook bepaalde eisen zou mogen stellen aan RTV-Noord, als tegenprestatie voor de te verlenen subsidie.
In het algemeen krijgt een gesubsidieerde instelling voor één of meerdere jaren een bedrag toegewezen ter vrije besteding. Wel komen provincie en instelling dan overeen wat die instelling gaat ‘presteren’. De aan het eind van de periode behaalde resultaten moeten voldoen aan de vooraf overeengekomen intenties. Zo niet, dan heeft dat uiteraard financiële consequenties voor de volgende periode.
Voor de media ligt dit wat gevoeliger. De vrees is dat de journalistieke vrijheid wel eens in het gedrang kan komen als de provincie bepaalde eisen zou gaan stellen aan de programmering van de media, - in dit geval RTV-Noord.
Aan de andere kant, gaat het om flink wat publiek geld dat in de regionale zender gestopt wordt. En de Provinciale Staten, die geacht worden de mening van het ’volk’ op een goede manier te vertegenwoordigen, zouden toch ook in dit geval een ‘prestatie-overeenkomst’ moeten kunnen overeenkomen. Bijvoorbeeld door te stellen dat er de komende periode meer programma’s voor de jeugd of voor jongeren op de regionale televisie te zien zullen zijn.
Onlangs stond de door de Gedeputeerde beloofde Medianota op de agenda van de Staten. Onder andere sprak ook de Partij voor het Noorden zich uit over het hiervoor geschetste dilemma. Ondanks een tegensputterende Gedeputeerde bleek een meerderheid in de Staten het erover eens, dat de provincie best wat globale eisen mag stellen aan de regionale omroep, uiteraard zonder op de stoel van de programmamakers te gaan zitten. De Partij voor het Noorden acht het bloeien van de regionale media overigens van groot belang voor het mee vormgeven van de eigen regionale identiteit. Vandaar dat we ook van harte ingestemd hebben met de ‘reddingsoperatie’ van RTV-Noord.
De Zuiderzeespoorlijn
De zweeftrein blijft de gemoederen dit najaar nogal bezig houden.
Alders c.s. zeggen dat de besluitvorming zich toespitst op een keuze tussen een viertal varianten van de ‘Zuiderzeelijn’. Als het kabinet de belofte van de vorige regeringen gestand doet - en dat moet eind november/begin december blijken – dan wordt door de Stuurgroep Zuiderzeelijn een prijsvraag uitgeschreven. Particuliere ondernemingen, zoals Siemens of grote ingenieursbureaus, worden uitgedaagd om de vier varianten uit te werken tot concrete, elkaar beconcurrerende projectplannen. Het gaat dan om de aard van de railverbinding, de erbij behorende infrastructuur, de benodigde transporttechnologie en dergelijke.
Een apart aspect is de wijze waarop de bevolking bij deze discussie wordt betrokken. De provincie Groningen wil zo’n EUR 220 miljoen spenderen aan dit project, tenminste als het om de zweeftrein gaat. Voor de andere regionale en lokale overheden gelden vergelijkbare bedragen. Gaat het om een hogesnelheidslijn, dan is de provincie bereid daaraan EUR 60 miljoen bij te dragen. Als je op de hiervoor genoemde schaal publiek geld gaat uitgeven aan een nieuw project, lijkt het toch wel zaak om dat publiek ook bij die discussie en de besluitvorming te betrekken. Het gaat daarbij dan uiteraard om informatie, opinievorming en betrokkenheid bij de besluitvorming.
Naar ons idee zou die discussie door een onafhankelijke instantie moeten worden georganiseerd. Voor de betrokken overheden is dan de inzet het creëren van genoeg draagvlak voor een gigantisch project als de zweeftreinverbinding Randstad-Noord-Nederland. Voor de bevolking biedt zo’n discussie de kans te beoordelen of de voorgenomen investeringen van zo groot belang zijn, ook op termijn, dat alternatieve besteding ervan (bijvoorbeeld in het verbeteren van het regionale openbaar vervoer) minder profijtelijk is. De Stuurgroep Zuiderzeelijn zou zich bewust kwetsbaar moeten opstellen: de keuze voor alternatieve bestedingen moet eveneens volwaardig worden uitgewerkt!
Nog een derde aspect is de doortrekking van een goede rail-zweefverbinding naar Oldenburg-Bremen. Naar de mening van de Partij voor het Noorden is een gigantisch project als de zweeftrein alleen maar het overwegen waard als het ook gaat om een nieuwe spoorverbinding met Duitsland. Pas dan voegen we echt potentie toe aan de Noord-Nederlandse economie. Over dit ‘Europese spoorwegennet’-aspect moet de discussie eigenlijk nog pas beginnen.
Begrotingsbehandeling
Op 6 oktober jl. hebben Provinciale Staten de begroting voor het jaar 2004 van de provincie Groningen vastgesteld. Uiteindelijk zijn er toch nog een aantal amendementen op de ontwerpbegroting aangenomen. Ze kregen allemaal statenbrede ondersteuning. Het ging om voldoende middelen voor de nieuwe provinciale taak op het gebied van de jeugdzorg, om het creëren van een budget voor subsidiëring van gecombineerde projecten wonen en zorg en om het vrijmaken van een provinciale bijdrage voor het bevorderen van een beter functioneren van de arbeidsmarkt.
Twee van de door de Partij voor het Noorden ingediende amendementen (versterking fractieondersteuning en middelen voor een onderzoek naar de economische effecten van de aanleg van een brug over de Eems) zijn uiteindelijk bij gebrek aan steun door onszelf ingetrokken. De strekking van ons derde amendement, versterking cultuur en economie, is door GS overgenomen.
Al met al was het een leerzame ervaring, deze begrotingsbehandeling. Volgend jaar moeten we trachten meer publiciteit te organiseren rondom dit rituele gebeuren.
(25 oktober 2003)
Zomerfietstocht in Ostfriesland
door Sabrina Jessen / de redactie
Afgelopen zomer hebben de Partij voor het Noorden en das Friesische Forum uit Ostfriesland een fietstocht georganiseerd voor Noorderlingen - in Ostfriesland. De aanleiding was de nieuwe veerdienst tussen Delfzijl en De Knock bij Emden en een tentoonstelling over de Frieslanden in de middeleeuwen. Interessant feit was dat bewoners van al die oude Frieslanden (daar hoorden de Groninger Ommelanden ook bij) aan de tocht deelnamen.
De meest Noordelijke Friese deelnemer was Sabrina Jessen uit Noord-Friesland. Noord-Friesland ligt in Schleswig-Holstein, bij de Deense grens. Sabrina studeerde Noord-Fries (een andere Friese taal dan de Nederlandse Friezen spreken) in Flensburg en werkt nu in Leeuwarden. Ze spreekt geen Nederlands, maar wel Fries. Ze schreef een stukje voor onze Nieuwsbrief in het Fries van de Nederlandse Friezen. Voor wie dat niet kan lezen is een korte vertaling toegevoegd.
De boot van AG-Ems in Delfzijl – na passagiers en fietsen
stapt de kapitein aan boord (foto: Geert Staats)
It wie in hearlike simmermoarn, sneon 19 july doe’t minsken fan de Partij voor het Noorden, de FNP en it Nieuwe Foarum yn Delfsyl mei de fyts op de boat stapten om it lân oan de oare kant fan de Ems te ûntdekken. It like in hite dei te wurden.
Wy waarden oan ‘e Knock troch Arno Rademacher fan it Friesische Forum ferwolkomme en mei him fytsten wy nei Greetsiel, dêr’t wy in rûnleiding hienen. Guon fan ús sieten sûnt jierren wer foar it earst op ‘e fyts, dat foar harren wie de hiele dei in aventoer, benammen mei sokke fytspaden, dy’t foar bedoarne Nederlanners net iens as fytspaden oansjoen wurde kinne. Ien dielnimmer hie wol tocht dat it in lange dei wurde soe, want hy siet noflik op in fyts mei in motor wylst de oaren traapje en switte moasten.
Ik wie ien fan harren. Wy wienen in bytsje oan ‘e lette kant doe’t wy yn Greetsiel oankamen en eins woe de liedster Frou Rohlfs fuortendaliks mei har toer troch it doarp begjinne. Mar wy hienen doch earst efkes ferlet fan wat drinken. Sa siet in pear tellen letter de hiele groep yn de tún fan in mounekafee en harke nei it ferhaal fan Frou Rohlfs. Nei de rûnleiding troch it moaie, mar hiel toeristyske Greetsiel sterkten wy ús mei in lunch en doe gong it fierder nei Emden.
De wei nei Emden wie dochs fierder as wy tochten mar lang om let kamen wy by de Johannes-a-Lasco-Bibliothek oan, dêr’t de útstalling “Die Friesische Freiheit im Mittelalter“ plakfûn. It wie in hiel besûndere útstalling om’t alle útstalde foarwurpen orizjineel wiene. Dy foarwurpen wiene liend fan ferskate musea en hawwe noch noait byinoar útstald west. De lieder wist hiel nijsgjirrige ferhalen te fertellen mar hy hie net yn ‘e rekken dat guon fan ús te slûch wiene om syn ferhaal noch op te nimmen.
It lêste ein fan Emden nei de boat ta wie wol te dwaan, mar miskien woene wy noch gjin ôfskie nimme fan Arno Ulrichs, dy’t ús de twadde helte fan de dei begelaat hie, en ferdwaalden dêrom twa kear. Werom op ‘e boat seagen wy Arno noch lang mei de Eastfryske flagge swaaie. De ôfsluting fan dizze noardyske fytstocht, dêr’t in soad nije kontakten by makke binne en fansels ek âlde kontakten opfrisse waarden, wie by in mienskiplik miel yn Delfsyl.
Sabrina Jessen
Korte vertaling voor wie het geschreven Fries niet machtig is:
De tocht begon op 19 juli, een warme zomerdag, bij de boot in Delfzijl. Aan de overkant van de Eems werden we door Arno Rademacher van das Friesische Forum opgevangen. Met hem fietsten we over dubieuze fietspaden naar Greetsiel. Eén deelnemer (i.e. Geert Staats, red.) gebruikte daarvoor een gemotoriseerde fiets. In Greetsiel dronken we wat en kregen we een rondleiding van Frou Rohlfs. Daarna fietsten we naar Emden, waar we de tentoonstelling “Die Friesische Freiheit im Mittelalter” in de Johannes-a-Lasco bibliotheek bezochten. De gids vertelde interessante verhalen, maar iedereen was haast te moe om het in zich op te nemen. Daarna leidde Arno Ulrichs ons met zijn Ostfriese vlag, via allerlei omwegen terug naar de boot. In Delfzijl aten we nog wat.
(24 oktober 2003)
Haarm Diek: Drij mannen
door Haarm Diek
Op n baanke in t Plantsoun kwamen twij mannen, Grönnegers, bie mekander te zitten. Ze wazzen gain bekenden van mekoar. Zo zitten te zitten en niks tegen mekoar zeggen is ook moar zowat. Ze roakten an de proat.
t Bleek oet, dat heur menaar van proaten slim verschaaiden was. d'Aine pruit in t Grönnens, d'ander in t Nederlaans. Eerste man docht: dij meneer vuilt zug venoam, wait zug te hoog veur onze aigen, aigelke streektoal; d'ander docht op zien beurde: die kerel is niet eens in staat onze eigen nationale taal te spreken.
Bie geluk kwam der n daarde man over toulopen en gong bie heur twijen zitten. Ook n Grönneger. Aal aine, dij twijtoaleg opgruid was en zug der niks nait veur schoamde. Op zien aigen wieze pruit e Grönnens en Nederlaans baaide, zo as t oetkwam. - Bie geluk? Dat zol n boetenstoander denken kennen. Haar e alerdeegs verwachten kend. t Haar ook wezen kend. Moar t luip aans.
Dou ze n zetje verslag met heur drijent had haren, docht eerste man, dij van de streektoal: je ken wel heuren, dat dij daarde nait dag en deur Grönnens proat. t Liekt ja naarns noa. t Is gain put- en gain regenwoater. t Dut mie zeer an d’oren.
Twijde man haar ook zien gedachtes. Hom docht, dat aine nog beder de streektoal broeken kon as met zo’n streekaksent t zuvere Nederlaans verknooien.
Dij drije bleven nait bot laank bie mekoar zitten. Aine noa ander zee niks meer. Aargerd stonnen ze op, zonder woord zunder wieze. Daarde was bliede, dat e bie dij toalschaarpsliepers votlopen kon.
Met mekoar leven is n zoak van respekt. Wie baauwen gain soamenleven op, as wie gain achten veur mekoar opbrengen. Moar hebben wie den nait dege n aigen zus, n aigen zo, n aigen nog aans? - Zuks zal woar wezen en is ook van weerde. Benoam ook as t om toal gaait.
As we onder bedrieven moar nait vergeten, dat overaal in de wereld en ook in ons noorden - in de poletiek en in de haile wiedere soamenleven - nait bloots de toal moar ales in bewegen is. EN DAT WIE ZÖLF N DAIL VAN DIJ BEWEGEN VÖRMEN!
k Wens joe in onze verandernde wereld in mien stadjers n onderwegens-wezen tou, doarin elk en aine zugzölf wezen ken èn doar veul openhaid veur ervoarens, dij as verrazzens oetpakken kennen, vonnen wordt. Den wordt poletiek meer: n oaventuur van mensen soamen, onderwegens noar mörgen!
Haarm Diek
(23 oktober 2003)
